گذر عُمر

9 بهمن 1389 این ایمیل را یکی از دانشجویان فرستاده: با سلام و ادب و احترام. باتوجه به اینکه هنوز نمره درس ...... را وارد سیستم دانشجویی ننموده اید و من همانطور که خودتان میدانید دنبال نمره نمی باشم ولی چون سایر نمرات من ثبت شده است ومن جهت کسب معدل 17 نیاز به نمره 20 در این درس را دارم خواهشمند است همکاری لازم را مبذول بفرمایید .... نمی دانم چه پاسخی باید به این دانشجو داده شود، ولی این درخواست جای تأمل دارد. به راستی عیب از کجاست: از من استاد که نوعی با دانشجو برخورد کرده ام که به خود اجازۀ طرح این گونه درخواستی را داده؟ از خود دانشجو، که نمی داند نظام آموزش عالی، امتحان، نمره و ... برای چیست؟ از سیاست گذاری کلان آموزش عالی کشور که سطح آن را به کمینه ترین آن تنزل داده اند؟ و یا از ........ می توان به این فهرست، موارد دیگری را هم اضافه کرد اما، دلیل هر چه باشد، چنین درخواست هایی، نشان از افول روح علمی، نظام آموزش عالی و ارزش های آن در کشورمان است.

2 دی 1389 دانشجویی از طریق رایانامه کمکی خواسته و در پایان این گونه نوشته: .... راهنمايي كنيد ازتون ممنونم. چون من تو شهرستانم اين درس فقط يه جلسه كلاس داشت و من نميتونم استادم رو ببينم .... قسمت آخر را یکی بار دیگر بخوانید: درس فقط یک جلسه کلاس داشته و من نمی تونم استادم را ببینم؟؟!!! برای درس مهمی مانند روش تحقیق که در همۀ رشته ها یکی از دروس بسیار مهم است و گاهی اوقات 16 جلسه کلاس هم برای آموزش اصول پایه ای آن کم است، کلاس رافقط در یک جلسه برگزار کردن و بعد هم دانشجو را به امان خود رها کردن. در همین استان خراسان جنوبی، به هر دلیل، در هر مرکز بخشی (که تا همین چند سال قبل روستایی بوده) دانشگاهی دایر کرده اند، و در رشته هایی دانشجو تربیت می کنند که در مرکز استان هم نیروی متخصص برای آن وجود ندارد. خروجی آن هم تحویل عده ای کارشناس و در بعضی زمینه ها کارشناسان ارشدی است که حتی مفاهیم ابتدایی رشتۀ خود را نمی دانند. نام این را نمی توانیم چیزی به جز خیانت آشکار به علم، دانش و دانشگاه دانست.

 3 آبان 1389  خبر توقف توسعۀ بعضی رشته ها از جمله روان شناسی و علوم تربیتی قبلاً به صورت شایعه منتشر شده بود. امروز که صفحه یاهو رو برای دسترسی به ایمیل ام باز کردم این خبر به صورت خبر ویژه روی سایت یاهو قرار گرفته بود. خبر تحت عنوان محدود کردن علوم اجتماعی از دیدگاه غربی در ایران است. البته فکر می کنم در عمل اجرای آن به این تندی که غربی ها می گویند نه مد نظر است و نه البته قابل اجرا. قرار است تا تابستان سال اینده در مورد هفتاد درصد برنامه ی درسی دوره های تحصیلات تکمیلی این رشته ها بازنگری صورت گیرد و بومی سازی شود! و ایجاد رشته های جدید هم منوط به نیاز جامعه باشد. کل خبر به نظر من اقدام بدی نیست اما به شرط ها و شروط ها! بازنگری در برنامه ی درسی 12 رشته ی اصلی علوم اجتماعی و رفتاری  کار ساده ای نیست که به راحتی بشود آن را اجرا کرد. نیازمند ده ها کار پژوهشی و بررسی های مستقل است. ضمن اینکه در بسیاری از موارد اساتید این علوم در حال حاضر هم  با نگاه بومی تدریس رو انجام می دهند. مثلاً آیا می توان گفت که یادگیری یا رشد شخصی در ایران با مثلاً عراق تفاوت بنیادین دارد؟! اینکه بتوانیم دراین زم...

 16 مهر 1389 شمارۀ جدید مجلۀ مطالعات روان شناختی دانشگاه الزهرا منتشر شده (بهار 1389). هفت مقاله در این شماره ارائه شده است که عموماً در حوزۀ روان شناسی بالینی است.  برای دسترسی به خلاصه مقاله ها به این پیوند مراجعه کنید.  این نکته رو هم اضافه کنم که مقاله های این شماره در سال 87 به مجله ارائه شده و سال 89 به چاپ رسیده. لذا می توان به طور قطع گفت که پژوهش های مرتبط با این مقاله ها مربوط به سال 86 و یا حتی قبل از آن است. لذا مجله جدید است، اما موضوعات جدید نیستند. در حال حاضر فشار زیادی از سوی وزارت برای ارائۀ مقاله به اساتید دانشگاه، و از سوی دانشگاه ها، به دانشجویان تحصیلات تکمیلی وارد می شود که حتماً برای ارتقاء (خوب دقت کنید برای ارتقاء، نه برای کشف یک مجهول!!!) و برای اجازۀ دفاع (باز هم دقت کنید نه برای تولید دانش!!) باید مقاله ارائه کنند. اخیراً هم به شدت توصیه می شود که دانش تولید داخل را در مجلات خارجی چاپ نکنیم، چون احیاناً خارجی ها مفت و مجانی آن را برداشته و تبدیل به فناوری می کنند!!! فقط سؤال اینجا است که آیا با این وضعیت تعداد و چاپ مجله های علمی، می توان به اهدافی که نظام...

12مهر 1389 سایت های خبری با عنوان خبر خوش برای اعضاء هیأت علمی، خبر از این داده اند که اساتید دانشگاه از این پس اگر مریض شدند و گذرشان به مریض خانه افتاد، می توانند هزینۀ درمان خود را به صورت قسطی بدهند و یا برای خرید ماشین وام بگیرند و .... با خود می اندیشم، جایگاه ما به عنوان تولید کنندگان علم، و پایه گذران پیشرفت مملکت این شده، که عده ای فکر کنند با چند ریالی که از سَر مثلاً لطف بعضی ها، به ما داده شود، خبر خیلی خوشی است، ما ذوق می کنیم، و باید تیترش کنند که احیاناً عده ای هوس رفتن و کار کردن برای اجنبی به سرشان خطور نکند!!! البته خود ما هم در این نزول شأن بی تقصیر نبوده ایم.... عده ای خواسته اند ما را که بنا به رسالت حرفه ای، باید دغدغه دار دانش و نگران پیشرفت مملکت باشیم، به جایگاهی تنزل دهند که از قرار معلوم، دغدغۀ ما اجارۀ آخر ماه خانه، هزینۀ احتمالی درمان و یا شاید خرید ماشینی مدل بالا است!

 28 شهریور 1389 چند وقتی است که شایعاتی در مورد تحول در رشته های انسانی به گوش می رسه. امروز این خبر به نقل از مدیر دفتر گسترش آموزش عالی کشور منتشر شده که  توقف توسعه ی 12 رشتۀ علوم انسانی را اعلام کرده. مهم ترین شاخه های علوم انسانی در میان این 12 رشته هستند. گفته شده باید سرفصل های جدیدی برای این رشته ها تهیه بشود، چون سرفصل های قبلی خیلی قدیمی است. البته باید سؤال کرد کدام استاد متعهدی به سرفصل های از تاریخ گذشتۀ اعلام شده از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی پایبند است؟ اکثر اساتید سعی می کنند از جدیدترین منابع سرفصل ها را استخراج و تدریس کنند.  چند دهه قبل که سرفصل ها رو تهیه کردند، به جای انجام کار علمی، خیلی راحت به طور مثال در درسی مانند روان شناسی تربیتی، فهرست مطالب کتاب روان شناسی تربیتی دکتر شریعتمداری رو (که البته مربوط به چندین دهۀ قبل است و کاملاً با روند جاری رشتۀ روان شناسی تربیتی، بیگانه) را برداشتند و کردند سرفصل!! به خیال مبارک هیچ کس هم نرسید که این راه سرفصل نویسی نیست.  این رو گفتم نه به دلیل اینکه با تحول در برنامه ریزی شاخه های علمی خصوصاً علوم انسانی مخالف باشم، ک...

19 مرداد 1389 عده ای از اساتید علاقه مند به موضوع کمال دانشگاهی، وبلاگی ( استادان علیه تقلب ) را تشکیل داده اند که پیرامون موضوعات علمی مربوط به این موضوع تشریک مساعی و اطلاع رسانی  کنند. به دلیل علاقه به این موضوع، هر از گاهی سری به این وبلاگ می زنم. چند روز پیش که به این وبلاگ رفتم با کمال تعجب با اخطار فیلترینگ برخورد کردم!! با باز کردن آن، متوجه شدم بعد از انعکاس نامه ای از آقای دکتر منصوری که از صاحب نظران دانشگاهی هستند، وبلاگ  فیلتر شده است!! هم جای تأسف و تعجب و هم جای نگرانی دارد. به دلیل اهمیت مطالب مطرح شده در نامه دکتر منصوری که مستقیماً به جامعه ی علمی مربوط است، متن آن را در زیر می آورم، بخوانید و خود قضاوت کنید:    من مي توانم به شما قسم بخورم: يك نفر - ايراني از صبح تا موقع خواب، در عالم خيال چه - خدمت هاي نمايان به وطن مي كند، چه مجاهدت ها - در دفاع نوع تصور مي كند، چه تجارت هاي - سودمند مي نمايد، چه زمين هاي باير و ويران را - آباد مي كند، چه قنات هاي جاري قشنگي داير - مي كند؛ لكن، همه خيال است، اساس نيست. از خاطرات تاج السلطنه، به كوشش مسعود عرفانيان، نشر تاريخ ايران،...

20 فروردین 1389 انجمن مطالعات درسی ایران یکی از فعال ترین انجمن های علمی کشور، مجلۀ جدیدی تحت عنوان برنامه درسی در آموزش عالی را راه اندازی کرده است که علاقه مندان می توانند برای کسب اطلاع بیشتر با اهداف این مجله و ارسال مقاله به وب گاه مجله مراجعه نمایند.

13 اسفند 1388 مطالعۀ این گزارش را که سایت تابناک به نقل از خبرگزاری فارس منتشر کرده را به همۀ اساتید و دانشجویان پیشنهاد می کنم (خصوصاً بخش نظرات که به مراتب دردناک تر از متن گزارش است). نه همۀ مطالب گفته شده، ولی متأسفانه بخش عمده ای از مطالب واقعیت هایی است که در مراکز علمی ایران رخ می دهد.

20 بهمن 1388 کتاب الکترونیکی روش های به کارگیری آموزش و یادگیری الکترونیکی (E-Learning Practices) به سرویراستاری پروفسور اوگور دمیری وضعیت و چالش های مرتبط با آموزش و یادگیری الکترونیکی را در 39 کشور آسیایی و آفریقایی بررسی کرده است. دو فصل از کتاب در مورد ایران است. فصل ده توسط دکتر داوود معصومی (که در حال حاضر در یکی از دانشگاه های سوئد مشغول به کار هستند) و فصل یازدهم توسط من نوشته شده است. اطلاعات کاملی در مورد تاریخچه، نحوه به کارگیری و یکپارچه سازی فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش و یادگیری، و مشکلات و چالش های آموزش و یادگیری الکترونیکی را در کشورهای مختلف بررسی کرده است. این کتاب در دو جلد منتشر شده جلد اول که فصول مربوط به ایران در آن است از این پیوند و جلد دوم از این پیوند قابل بازیابی است. رفرنس منبع در پایگاه اطلاعت علمی اریک به شمارۀآ ED508217 باشد.

6 بهمن 1388 دانشجویی در مورد تفاوت دو گرایش رشته علوم تربیتی،مدیریت و برنامه ریزی آموزشی، و گرایش پیش دبستانی و دبستانی و بازار کار آن ها سؤال کرده. با توجه که سوال از طریق ایمیل فرستاده شده و مشخصه که پرسشگر مهارت استفاده از اینترنت رو داره، خودش به راحتی می توانست این اطلاعات رو پیدا کنه! برای این که چه طور اطلاعات رو پیدا کنید این مطلب رو که قبلا نوشته ام بخونید، زیاد سخت نیست! برای اطلاعات بیشتر در مورد این گرایش ها توصیه می کنم این لینک ها رو که من از طریق گوگل پیدا کرده ام مطالعه کنید 1 - 2 - 3 - 4 - 5 برای داشتن اطلاعات بیشتر برای رشته های دانشگاهی حتما باید نگاهی به سرفصل ها شورای عالی انقلاب فرهنگی برای این گرایش ها داشته باشید چون با موضوعاتی که درس داده می شه آشنا خواهید شد. در این لینک ها 1 - 2 فهرست دروس ارائه شده. برای بازار کار هم این لینک رو که قبلاً نوشته ام بخونید. الان بازار برای تقریباً همه ی رشته ها اشباع است ولی هر رشته ای که با علاقه انتخاب بشه و فرد در طول تحصیل مهارت های اصلی یک متخصص در ان رشته رو خوب کسب کنه بازار کار خوبی خواهد داشت.

20 دی 1388 یکی از دانشجویان فارغ التحصیل از طریق ایمیل درخواست معرفی کتابی در مورد روان شناسی رنگ ها را کرده است. در این ارتباط: اول این که، فکر می کنم آموزش عالی ما دارای اشکالات اساسی است. چرا کارشناسانی تربیت کرده ایم که مهارت های پایه ای یک متخصص را ندارند. دانشجویان را با ملغمه ای از نظریه ها و محفوظات و متاسفانه بدون کسب مهارت های اساسی روانه ی بازار کار می کنیم. دوم این که، شاید اشکال در سیستم آموزشی نباشد! اشکال در سیستم تربیتی باشد!! به نظر می رسد ما عادت نکرده ایم کمی (فقط کمی!) تلاش کنیم. می توان با اندکی تلاش (خصوصاً برای کسی که با دنیای مجازی آشناست و سؤال خود را از طریق ایمیل مطرح می کند) به راحتی نه تنها پاسخ این سؤال، بلکه پاسخ سؤالات مهم تر را پیدا کرد. سوم این که، منظورم از نوشتن این مطالب این نیست که کسی سؤال نپرسد!! ما (اساتید) حقوق می گیریم که سؤالات علمی را پاسخ گو باشیم. چهارم این که، اگر من نیاز داشته باشم کتابی پیرامون موضوعی پیدا کنم، موارد زیر را انجام می دهم: در سایت گوگل یا در یکی از سایت های خرید کتاب برخط ( مانند 1 و 2 ) موضوع را جستجو می کنم. این نتایج...

8 دی 1388 به طور معمول هر هفته به سؤالات گوناگونی که از طریق پست الکترونیکی پرسیده می شود پاسخ می دهم. سؤالات زیر را چون فکر می کنم برای بعضی ممکن است مفید باشد اینجا می آورم. البته سؤال کننده ی محترم عنوان سلام مشاور را داده که فکر نمی کنم جالیی گفته باشم که من مشاوره برخط ارائه می کنم اما به هر صورت اگر سؤال یا مشورتی خواسته شود پاسخ می دهم. سلام خدا قوت مي خواستم بدانم بازار كار رشته علوم تربيتي و روانشناسي به تفكيك چگونه است ؟ سلام سوال یک: در حال حاضر نمی توان از قبل گفت بازار کدام یک از این دو رشته بهتر است. حتی نمی توان در مورد بازار کار رشته هایی که به ظاهر پررونق هم به نظر برسد اظهار نظر قطعی کرد. این امر از آنجا ناشی می شود که تقریبا در هر شهر یا بهتر بگویم هر بخش کوچک و بزرگی!!! در کشور و با واگذاری یک یا چند اتاق فوری تابلوی دانشگاه پیام نور بالا می رود و برای انواع اقسام رشته ها مدرک داده می شود!!! به نظر من بازار کار برای رشته ای بهتر خواهد بود که شما با علاقه آن رشته را انتخاب کنید و در طول تحصیل دانش و مهارت لازم را کسب کنید. اما از جنبه دیگر شاید اگر علاقه مند باشید و...

شنبه 4 مهر 1388 طرح دیگری برای ساماندهی سال تحصیلی در دانشگاه ها اعلام شده که اگر به خوبی اجرا شود می تواند در افزایش راندمان کاری آموزش عالی مؤثر باشد. جایگزینی نظام فصلی به جای نظام دو نیم سالی موجود به نظر می رسد قابلیت اجرا داشته باشد. هدف همه ی این طرح ها افزایش راندمان اموزش عالی است به شکلی که تعطیلات ملی و مذهبی موجود در تقویم ایران موجب کاهش سال تحصیلی نشود.

سه شنبه 17 شهریور ماه 1388 آئین نامه ی جدید کارشناسی ارشد از این نیم سال اجرا خواهد شد. یکی از مهم ترین تغییرات این است که دانشجویان در چهار نیم سال باید درس شان را تمام کنند. اگر نتوانستند در نیم سال پنجم باید از کمیسیون موارد خاص تأییدیه بگیرند و اگر از این حد گذشت، قطعاً اخراج خواهند شد. لذا هم دانشجویان ارشد و هم اساتید راهنما و گروه ها باید در این زمینه خیلی حساب شده کار کنند.

سه شنبه 17 شهریور 1388 امسال وقتی دفترچه ی انتخاب رشته ی کارشناسی ارشد منتشر شد خیلی تعجب کردم چون آمار پذیرش دانشجویان ارشد روان شناسی تربیتی گروه همان 5 نفری ثبت شده بود که گروه درخواست نموده بود. سال گذشته آمار درخواستی گروه سه نفر بود که در دانشگاه 6 شد و نهایتاً ده نفر دانشجو پذیرش شدند. اما امروز که در جلسه ی شورای آموزشی دانشگاه آمار ثبت نام شدگان را دادند مشخص شد که ظریفت پذیرش توسط سازمان سنجش علی رغم اعلام در دفترچه 9 نفر شده و هر 9 نفر هم ثبت نام کردند!! نکته ی جالب دیگر این که در اکثر رشته ها برخلاف سال های قبل که تعداد دانشجویان دختر تقریباً دو سوم پسران بود، امسال از قرار معلوم نیمی از دانشجویان پسر هستند. دقیقاً مشخص نیست که آیا پسران درس خوان تر شده اند یا سیستم به نفع آن ها تغییر کرده! به هر صورت برای آن هاییکه که در این رشته قبول شده اند آرزوی موفقیت می کنم

دوشنبه دوم شهریور ماه 1388 کسانی که درگیر تدریس در آموزش عالی هستند به خوبی ضرورت تغییر در نظام آموزشی ایران را احساس می کنند. از قرار معلوم تغییراتی با محوریت پاسخ گو بودن نظام آموزشی به خیل عظیم داوطلبانی که مشتاق آموزش عالی در دهه آینده خواهند بود در حال انجام است. صد البته کاهش دوره کارشناسی از سه و نیم سال به سه سال از معقول ترین این اقدامات می باشد. این را باید به فال نیک گرفت چون در بسیاری از کشورهای دنیا دوره کارشناسی سه ساله است. کاهش بعضی از دروس اختیاری و عمومی و تغییراتی به منظور افزایش تعداد واحدهایی که دانشجو می تواند در هر نیم سال اخذ کند از جمله ی این تغییرات می باشد در کشورمان با تکیه به پول نفت هیچ وقت نگاه انتفاعی به آموزش خصوصاً به آموزش عالی وجود نداشته است. در بسیاری از کشورهای پیشرفته و البته غیر پیشرفته ی دنیا، آموزش عالی نوعی تجارت محسوب می شود و مانند سایر تجارت ها از جمله گردشگری، کشورها در این زمینه با یکدیگر به رقابت می پردازند. اما در کشور ما سفره ای است که باید عده ای از آن بهره مند شوند. به اعتقاد من بسیاری از دروس عمومی دانشگاه باید حذف شود. کم نیست...

پنجشنبه بیست و یکم خردادماه 1388 گزارشی در مورد تغییر وضعیت آموزش عالی در بریتانیا بر اساس جنسیت منتشر شده که خواندن آن خالی از لطف نیست چون تا حدودی همین الگو در ایران نیز به چشم می خورد. تحقیقات اخیر در بریتانیا نشان داده است که دختران تقریبا در همه ی شاخص های مورد ارزیابی در آموزش عالی از پسران جلوتر هستند. دختران توانسته اند در دانشگاه های بهتر ثبت نام کنند و نمرات آن ها هم بالاتر بوده است. در رشته های ویژه مانند حقوق و پزشکی نمرات دختران به مراتب بالاتر از پسران بوده است. نرخ ثبت نام در دختران 49 درصد در مقابل فقط 38 درصد پسران نشان دهنده ی تغییر جمعیت دانشجویی به نفع دختران است. به جز دانشگاه های آکسفورد و کمبریج که تعداد پسران ثبت نام شده بیش از دختران بوده، در سایر دانشگاه های برتر بریتانیا دختران گوی سبقت را از پسران ربوده اند. هر چند در بعضی رشته های خاص مانند ریاضی و فنی هنوز آمار پسران ثبت نامی بیش از دختران است اما به طور کلی وضعیت دختران به مراتب بهتر از پسران است. در مورد علت آن متخصصان نتوانسته اند دلیل خاصی را عرضه کنند. در بریتانیا در امتحانات پایان متوسطه از حدود دهه...