گذر عُمر

22 آبان 1389 امروز جامعۀ روان شناسان ایران در غم از دست دادن یکی از پرنفوذترین روان شناسان معاصر ایران، سوگوار شد. دکتر دادستان ( 1 - 2 ) امروز به دلیل سرطان در سن 77 سالگی دارفانی را وداع گفت. او از معدود شاگردان ایرانی پیاژه بود که در گسترش روان شناسی تحولی و نظریۀ پیاژه در ایران نقش بسزایی داشت. افتخار شاگردی در دورۀ کارشناسی روان شناسی دانشگاه تهران بین سال های 68 تا 73 و لذت حضور در کلاس هایش، از خاطرات خوش دوران دانشگاهی است. هر چند به دلیل پایبندی زیاد ایشان به نظریۀ پیاژه، گاهی نوعی تعصب و عدم توجه به سایر نظریه ها و رویکردهای روان شناسی معاصر در کلاس های ایشان احساس می شد، اما بدون شک دکتر دادستان از تأثیرگذارترین روان شناسان اواخر دهۀ 20 ایران بودند که بسیاری از اساتید به نام روان شناسی امروز، از شاگردان ایشان محسوب می شوند. روحش شاد

 21 آبان 1389 در بخش اخبار یاهو، این خبر نظرم را جلب کرد. دو سالمند کانادایی بیش از یازده میلیون دلار را از طریق بلیط بخت آزمایی برده و تقریباً همۀ این پول را به مراکز خیریه کمک کرده اند. البته شاید بیش از عمل شان، صحبت هایی که کرده اند جالب است. آن ها این پول را نوعی دردسر تلقی کرده  و در حالی که زن  تحت شیمی درمانی برای معالجۀ سرطان است، معتقدند آن ها همدیگر را دارند و این از پول مهم تر است. مرد گفته: چیزی را که هرگز نداشته ای، هرگز از دست نخواهی داد. گفته اند ما اهل سفر نیستیم، در روستا زندگی می کنیم و به آن  افتخار می کنیم. با پول نمی توان سلامت و شادی را خرید. آن ها سال ها به آرامی مقداری پول را از جوشکاری (شغل مرد) و خرده فروشی (شغل زن) ذخیره کرد ه اند و می خواهند با همین پول زندگی کنند. کاش ما هم بتوانیم چنین باور و  عملی در زندگی داشته باشیم.

 8 آبان 1389 یکی از واحدهایی که این نیم سال تدریس می کنم، فنون ارزیابی های روانی و تربیتی برای دانشجویان کارشناسی ارشد روان شناسی تربیتی است. مجموعه ای از آزمون های اصلی برای ارزیابی های روان شناختی رو به همراه اصول و شیوه های مصاحبه را با دانشجویان کار می کنیم. هر چند اجرای آزمون های روان شناسی  ممکن است  کار چندان سختی به نظر نیاید، اما هم اجرا و، از آن مهم تر، هم تفسیر آن کار بسیار حساس و دشواری است که نه تنها افراد عادی، بلکه حتی روان شناسان مبتدی اجازۀ انجام آن را ندارند. در آشفته بازاری که وجود دارد، بعضی ها هم آزمون های روان شناسی را به صورت برخط عرضه می کنند. مثلاً در سایت تبیان مجموعه ای از آزمون های روان شناختی ارائه شده که  بعضی از آن ها که برای مقاصد پژوهشی استفاده می شود، را می توان به صورت برخط استفاده کرد، اما کاربرد آن به عنوان امری تشخیصی به سادگی که در این سایت ها ارائه شده نیست. 

 3 آبان 1389  خبر توقف توسعۀ بعضی رشته ها از جمله روان شناسی و علوم تربیتی قبلاً به صورت شایعه منتشر شده بود. امروز که صفحه یاهو رو برای دسترسی به ایمیل ام باز کردم این خبر به صورت خبر ویژه روی سایت یاهو قرار گرفته بود. خبر تحت عنوان محدود کردن علوم اجتماعی از دیدگاه غربی در ایران است. البته فکر می کنم در عمل اجرای آن به این تندی که غربی ها می گویند نه مد نظر است و نه البته قابل اجرا. قرار است تا تابستان سال اینده در مورد هفتاد درصد برنامه ی درسی دوره های تحصیلات تکمیلی این رشته ها بازنگری صورت گیرد و بومی سازی شود! و ایجاد رشته های جدید هم منوط به نیاز جامعه باشد. کل خبر به نظر من اقدام بدی نیست اما به شرط ها و شروط ها! بازنگری در برنامه ی درسی 12 رشته ی اصلی علوم اجتماعی و رفتاری  کار ساده ای نیست که به راحتی بشود آن را اجرا کرد. نیازمند ده ها کار پژوهشی و بررسی های مستقل است. ضمن اینکه در بسیاری از موارد اساتید این علوم در حال حاضر هم  با نگاه بومی تدریس رو انجام می دهند. مثلاً آیا می توان گفت که یادگیری یا رشد شخصی در ایران با مثلاً عراق تفاوت بنیادین دارد؟! اینکه بتوانیم دراین زم...

 13 مهر 1389 خبرنامۀ جدید انجمن روان شناسی ایران (پاییز 1389) در 54 صفحه منتشر شده. خواندن خبرنامه را به دانشجویان و روان شناسان توصیه می کنم. در ضمن  این انجمن گروه الکترونیکی را تشکیل داده که روان شناسان ایران با عضویت در آن ضمن دریافت اخبار، می توانند در اطلاع رسانی اخبار حرفه ای مشارکت کنند.

6 مهر 1389 دو جلسه ی دفاع دیگر از دانشجویان کارشناسی ارشد روان شناسی تربیتی بعدازظهر دیروز برگزار شد. در اولین جلسه خانم هاجر خباز از پایان نامه اش تحت عنوان «تأثیر آموزش مهارت های وسعت بخشي به‌تفکر با تأکید بر روش ادوارد دبونو (CORT) بر مهارت حل مسئله و بهزيستى ذهني» دفاع کرد. این پژوهش از معدود طرح های آزمایشی انجام شده در ورودی های این دورۀ کارشناسی ارشد روان شناسی تربیتی دانشگاه بیرجند بود. روش های تفکر دبونو از روش های معروف است که کار پژوهش کمی در مورد آن انجام شده است. خلاصه ی پژوهش به شرح زیر است: مقدمه : این پژوهش با هدف بررسي تأثير آموزش مهارت‌هاي وسعت بخشی به‌تفكر با تأكيد بر روش ادوارد دبونو (CORT) بر مهارت های حل‌مسئله و بهزيستي ذهني، انجام شد.  روش : روش پژوهش نیمه‌آزمایش با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود. نمونه‌ى پژوهش شامل 20 دانشجوي دختر دانشگاه بيرجند مي‌باشد، كه از طريق نمونه‌گيري در دسترس انتخاب شدند. افراد گروه های آزمايش و کنترل از نظر رشته‌ى تحصيلي، سال ورود به‌دانشگاه و بهزیستی ذهنی، همتا شدند. براي جمع‌آوري داده‌ها از پرسش‌نامه‌هاى شادكامي آكسفورد (O...

5 مهر 1389 یکشنبۀ آخر ماه سپتامبر (امسال برابر با امروز یعنی 5 مهر) روز جهانی قلبه. در سال جاری این روز رو به طور ویژه به نام سلامت قلب در محیط کار نام گذاری کرده اند. این مقاله رو بخونید، جالبه. خیلی از چیزهایی که نوشته برای من که علامت خطره!! به نظر من از همه مهم تر کم تحرکی و استرس یا فشار روانیه. در این لینک نیز قسمت نظرات رو بخونید جایی که یکی از خوانندگان نوشته: همه اينهايي كه گفتي كشك است بي پولي واسترس عامل مرگ وميراست!!! هر کس البته نظری داره، من معتقدم هر دو عاملی که این خواننده نوشته نیز به دیدگاه فرد به دنیا برمی گرده! خیلی پولدارها هستند که از بی پول ها زودتر سکته می کنند. فکر می کنم به جای این واژه اول باید نوشته می شد: حرص! لذا باید به قول معروف چشم ها رو شست و دنیا رو به شیوه ای دیگری نگریست.

 30 شهریور 1389 باز هم چند جمله روان شناسانه برای کسانی که می خواهند انسان کامل باشند. این جملات رو که نمی دانم از کیست نیز از طریق رایانامه دریافت کرده ام: تلاش کنید همان گونه باشید که می گویید. تلاش کنید همان گونه رفتار کنید که از دیگران انتظار دارید. تلاش کنید همان گونه رفتار کنید که گرفتار عذاب وجدان نشوید. تلاش کنید تا راست گویی و صداقت عادت شما شود. تلاش کنید همیشه دنبال یادگیری باشید. تلاش کنید با پیدا کردن دوستان جدید دوستان قدیمی را هم حفظ کنید. تلاش کنید برای خوب کار کردن خوب هم استراحت کنید. تلاش کنید همیشه برای اطرافیانتان جذاب باشید. تلاش کنید اگر از کسی رنجیده اید، با خود او صحبت کنید، نه پشت سر او. تلاش کنید وقتی به موفقیتی می رسید، آنهایی که در این راه به شما کمک کرده اند را فراموش نکنید.

 30 شهریور 1389 این چه بگوییم ها و چه نگوییم ها رو از طریق رایانامه دریافت کرده ام. تمرین برای گفتن این موارد می تواند در ارتباط مؤثر ما با دیگران تأثیر داشته باشد: کلمه ها بر احساسها و اندیشه ها تاثیر می گذارند، احساسها بر افکار و کلمه ها مؤثرند، و  اندیشه ها بر کلمه ها و احساسها تاثیر می گذارند بگوییم : از اینکه وقت خود را در اختیار من گذاشتید متشکرم / نگوییم : ببخشید که مزاحمتان شدم بگوییم : در فرصت مناسب کنار شما خواهم بود / نگوییم : گرفتارم بگوییم : راست می گی؟ راستی؟ / نگوییم : دروغ نگو بگوییم : خدا سلامتی بده / نگوییم : خدا بد نده بگوییم : هدیه برای شما / نگوییم : قابل ندارد بگوییم : با تجربه شده / نگوییم : شکست خورده بگوییم: قشنگ نیست / نگوییم : زشت است بگوییم: خوب هستم / نگوییم: بد نیست بگوییم : مناسب من نیست / نگوییم : به درد من نمی خورد بگوییم : با این کار چه لذتی می بری؟ / نگوییم : چرا اذیت می کنی؟ بگوییم : شاد و پر انرژی باشید / نگوییم : خسته نباشید بگوییم: من / نگوییم: اینجانب بگوییم: دوست ندارم / نگوییم: متنفرم بگوییم: آسان نیست / نگوییم: دشوار است بگوییم : بفرمایید / نگ...

 28 شهریور 1389 چند وقتی است که شایعاتی در مورد تحول در رشته های انسانی به گوش می رسه. امروز این خبر به نقل از مدیر دفتر گسترش آموزش عالی کشور منتشر شده که  توقف توسعه ی 12 رشتۀ علوم انسانی را اعلام کرده. مهم ترین شاخه های علوم انسانی در میان این 12 رشته هستند. گفته شده باید سرفصل های جدیدی برای این رشته ها تهیه بشود، چون سرفصل های قبلی خیلی قدیمی است. البته باید سؤال کرد کدام استاد متعهدی به سرفصل های از تاریخ گذشتۀ اعلام شده از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی پایبند است؟ اکثر اساتید سعی می کنند از جدیدترین منابع سرفصل ها را استخراج و تدریس کنند.  چند دهه قبل که سرفصل ها رو تهیه کردند، به جای انجام کار علمی، خیلی راحت به طور مثال در درسی مانند روان شناسی تربیتی، فهرست مطالب کتاب روان شناسی تربیتی دکتر شریعتمداری رو (که البته مربوط به چندین دهۀ قبل است و کاملاً با روند جاری رشتۀ روان شناسی تربیتی، بیگانه) را برداشتند و کردند سرفصل!! به خیال مبارک هیچ کس هم نرسید که این راه سرفصل نویسی نیست.  این رو گفتم نه به دلیل اینکه با تحول در برنامه ریزی شاخه های علمی خصوصاً علوم انسانی مخالف باشم، ک...

جمعه 19 شهریور 1389 امروز روز جهانی پیشگیری از خودکشی است. حدس زده می شود سالیانه بیش از یک میلیون نفر در جهان از طریق خودکشی جان خود را از دست می دهند. با توجه به آمار نسبتاً بالای خودکشی در ایران و به ویژه در نقاط محروم کشور اهمیت دادن به این روز توسط نهادهای مربوطه در کشورمان، از اهمیت بالایی برخوردار است. ما روان شناسان به عنوان یکی از حرفه هایی که در کنار روان پزشکان، جامعه شناسان، مددکاران اجتماعی و حتی حقوق دانان به طور مستقیم با این پدیده سروکار داریم، باید پیش از گذشته به این موضوع توجه نشان دهیم. حداقل با تشکیل انجمن های تخصصی مربوط به این موضوع می توانیم در زمینه پیشگیری از رفتار خودکشی، کاهش صدمات ناشی از آن و تربیت متخصصانی که در این زمینه صلاحیت حرفه ای داشته باشند ( مانند کاری که این موسسه در بیش از 50 سال گذشته انجام داده ) در جهت بررسی علمی و کاهش آن در جامعه بکوشیم. هر چند نمی توان تنها علت خودکشی را فقر دانست، شاهد مدعا هم گزارش اخیر از هزینۀ 32 میلیارد دلاری که خودکشی های ناشی از افسردگی و هزینه های بالای اقتصادی در کشور پیشرفته ای مانند ژاپن داشته، اما فقر یکی از ع...

پنج شنبه 18 شهریور 1389 سومین کنگرۀ روان شناسی ایران در 11 و 12 اسفند ماه جاری در تهران برگزار می شود. تاریخ ارسال چکیده مقاله تا 15 آذر ماه است و شرکت در آن امتیاز بازآموزی را نیز دارد.

چهارشنبه 17 شهریور 1389 سعدی می سراید: شنیدم که وقتی سحرگاه عید + ز گرمابه آمد برون بایزید یکی طشت خاکسترش بی‌خبر+ فرو ریختند از سـرایی به سر همی گفت شولیده دستار و موی+ کف دست شکرانه مالان به روی که ای نفس، من درخور آتشم+ به خاکستری، روی در هم کشم؟! .... ( کامل این شعر را در اینجا بخوانید ) و آیا ما می توانیم به چنین مقامی برسیم که در لحظات حساس زندگی، برای به خاک مالیدن نفس سرکش مان، صبر پیشه کنیم و خشونت نورزیم؟

6 شهریور 1389  بعضی اوقات نعمت هایی که به ما داده شده را نمی بینیم و در حسرت داشته های دیگران، زندگی خود و اطرافیان مان را نابود می کنیم. همه چیز داریم، ولی از چیزی لذت نمی بریم. فکر می کنم لذت بردن از داشته ها، یکی از بزرگترین ویژگی هایی است که انسان می تواند داشته باشد. برای اینکه بسیاری از نعمت هایی که خدا به ما داده را فراموش نکنیم،  بعضی اوقات لازم است کاری کنیم که آن ها را فراموش نکنیم، به قول ما روان شناس ها، از یادیارها (عکسی، نوشته ای، رد اثری ....) را برای خودمان در جایی که هر روز می بینیم بگذاریم، کاری که شخصیت داستان یا شاید واقعیت زیر کرده.  ببخشيد شما ثروتمنديد؟  هوا بدجورى توفانى بود و آن پسر و دختر كوچولو حسابى مچاله شده بودند. هر دو لباس هاى كهنه و گشادى به تن داشتند و پشت در خانه مى لرزيدند. پسرك پرسيد:«ببخشين خانم! شما كاغذ باطله دارين». كاغذ باطله نداشتم و وضع مالى خودمان هم چنگى به دل نمى زد و نمى توانستم به آنها كمك كنم. مى خواستم يك جورى از سر خودم بازشان كنم كه چشمم به پاهاى كوچك آنها افتاد كه توى دمپايى هاى كهنه كوچكشان قرمز شده بود. گفتم: «بيايين تو يه...

3 شهریور 1389 اطلاعیه زیر از سوی روابط عمومی انجمن روان شناسی ایران منتشر شده است:   به مناسبت فرارسیدن سالگرد وداع جامعه روانشناسی کشور با زنده یاد دکتر محمدنقی براهنی، انجمن روانشناسی ایران و مرکز مشاوره دانشگاه تهران  با همکاری انجمن علمی روانشناسی بالینی، دفتر مرکزی مشاوره وزارت علوم و گروه الکترونیکی آکادمی روانشناسی بالینی،  به منظور پاسداشت مقام شامخ آن استاد فقید، مسابقه علمی  با موضوع روانسنجی برگزارمی نماید. سئوال ها، نحوه شرکت درمسابقه و مشخصات جوایز، در فایل های گروه الکترونیکی اعضای انجمن روانشناسی ایران به این  آدرس مراجعه کنند. لطفا مشارکت و اطلاع دهید

16 مرداد 1389 این داستان را یکی از دوستان فرستاده، بیان جالبی از آن چیزی  است که ما در روان شناسی به  آن خلاقیت می گوییم:  در يك شركت بزرگ ژاپني كه توليد وسايل آرايشي را برعهده داشت ، يك مورد به ياد ماندني اتفاق افتاد: شكايتي از سوي يكي از مشتريان به كمپاني رسيد . او اظهار داشته بود كه هنگام خريد يك بسته صابون متوجه شده بود كه آن قوطي خالي است . بلافاصله با تاكيد و پيگيريهاي مديريت ارشد كارخانه اين مشكل بررسي ، و دستور صادر شد كه خط بسته بندي اصلاح گردد و قسمت فني و مهندسي نيز تدابير لازمه را جهت پيشگيري از تكرار چنين مسئله اي اتخاذ نمايد .  مهندسين نيز دست به كار شده و راه حل پيشنهادي خود را چنين ارائه دادند : پايش ( مونيتورينگ ) خط بسته بندي با اشعه ايكس. بزودي سيستم مذكور خريداري شده و با تلاش شبانه روزي گروه مهندسين ،‌ دستگاه توليد اشعه ايكس و مانيتورهائي با رزولوشن بالا نصب شده و خط مذبور تجهيز گرديد . سپس دو نفر اپراتور نيز جهت كنترل دائمي پشت آن دستگاهها به كار گمارده شدند تا از عبور احتمالي قوطيهاي خالي جلوگيري نمايند.   نكته جالب توجه در اين بود كه درست ...

15 مرداد 1389 استاد دکتر اصغر رضویه، از اساتید روان شناسی دانشگاه شیراز دارفانی را وداع کرده اند. خبر کامل را در سایت انجمن روان شناسی ایران بخوانید. روحش شاد

21 اردیبهشت 1389 تعلل ورزی یا اهمال کاری (Procrastination)، به زبان ساده به معنی به تعویق انداختن کارها است. از موضوعاتی است که مورد توجه روان شناسان است. نوع خاص آن تعلل ورزی تحصیلی است. اخیراً پژوهشی 1 - 2 در این مورد انجام شده که نشان داده با بخشیدن خود، می توانیم احتمال تعلل ورزی را کنترل کنیم. افرادی که خود را می بخشند، احتمالاً در آینده کمتر تعلل ورزی خواهند داشت، در مقایسه با افرادی که بعد از به تعویق انداختن کارها، با خودانتقادی، خود را تحت فشار قرار می دهند. بسیاری اوقات احساس گناهی که ما بعد از انجام عملی که نباید انجام می دادیم، از خود انجام آن عمل، صدمات بیشتری به ما وارد می آورد.

22 اردیبهشت 1389 نتایج یک تحقیق نشان داده افرادی که بین 10 تا 11 ساعت در روز کار، در مقایسه با آن هایی که فقط 7 ساعت کار، می کنند به احتمال خیلی زیاد مبتلا به مشکلات شدید قلبی می شوند. پژوهشگرانی که این خبر را بر مبنای مطالعه ای طولانی مدت اعلام کرده اند، علت آن را درصد بالای استرس یا فشار روانی دانسته اند. البته افزایش تعداد ساعت کاری با تغییر شیوه زندگی و سایر عوامل مؤثر در بیماری های قلبی هم مرتبط است؛ مانند عدم تحرک بدنی، بالا رفتن کلسترول، اضافۀ وزن و ..... با این حساب باید خیلی مراقب باشم چون بعضی روزها نه تنها بعد از 7 ساعت بلکه بعد از 11 ساعت هم دست از کار نمی کشم!! بعضی اوقات ما انسان ها نمی دانیم برای چه کار می کنیم! کار می کنیم تا کار کنیم!

12 اردیبهشت 1389 دوستی این متن را فرستاده، احتمالاً برای این که فکر کرده به روان شناسی مربوطه: به هنگام بازديد از يک بيمارستان روانى، از روان‌ شناس پرسيدم شما چطور مي‌فهميد که يک بيمار روانى به بسترى شدن در بيمارستان نياز دارد يا نه؟ روان‌پزشک گفت: ما وان حمام را پر از آب مي‌کنيم و يک قاشق چايخورى، يک فنجان و يک سطل جلوى بيمار مي‌گذاريم و از او مي‌خواهيم که وان را خالى کند. من گفتم: آهان! فهميدم. آدم عادى بايد سطل را بردارد چون بزرگ‌ تر است.  روان‌پزشک گفت: نه! آدم عادى درپوش زير آب وان را بر مي‌دارد... شما مي‌خواهيد تختتان کنار پنجره باشد؟ نتیجه گیری :  1. راه حل هميشه در گزينه هاي پيشنهادي نيست.  2. در حل مشکل و در هنگام تصميم گيري هدفمان يادمان نرود . در حکايت فوق هدف خالي کردن آب وان است نه استفاده از ابزار پيشنهادي.  3. همه راه حل ها هميشه در تير رس نگاه نيست البته این را هم اضافه کنم افرادی که با دیوانگان، یا به تعبیر درست تر ما روان شناسان بیماران روانی، کار می کنند حکایت های شنیدنی از رفتار، کردار و گفتار آن ها دارند. می گویند روزی کنار بیمارستان روانی مشهد دزدی ل...